Najnowsze dane z raportu firmy doradczo-technologicznej Future Mind „Jak AI zmienia codzienność Polaków? Sztuczna inteligencja w pracy i życiu osobistym w 2026 roku” pokazują, że społeczne przyzwolenie na korzystanie przez dzieci z narzędzi takich jak ChatGPT czy Google Gemini ma wyraźne granice wiekowe. 59 proc. badanych uważa, że kontakt z konkretnymi rozwiązaniami generatywnej AI powinien rozpocząć się najwcześniej między 13. a 15. rokiem życia albo po ukończeniu 16 lat. Kolejne 15 proc. nie widzi w ogóle miejsca na takie narzędzia wśród dzieci.
Tylko 2 proc. respondentów dopuszcza korzystanie z konkretnych narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji przed ukończeniem przez dziecko 7 lat. Wiek 7-9 lat wskazuje 7 proc. ankietowanych, a 10-12 lat 16 proc. Najczęściej, bo ponad jedna trzecia, Polacy wybierają przedział „16 lat lub więcej” (34 proc.), przed przedziałem 13-15 lat (26 proc.). Jednocześnie 15 proc. uważa, że dzieci nie powinny korzystać z takich rozwiązań w ogóle. Z drugiej strony ponad ośmiu na dziesięciu (85 proc.) badanych dopuszcza ich używanie na którymś etapie rozwoju.
Najważniejszym społecznym oczekiwaniem nie jest więc zakaz sam w sobie, lecz wprowadzenie technologii w momencie, w którym dziecko ma większą szansę oceniać wiarygodność odpowiedzi, rozumieć zasady prywatności i traktować AI jako wsparcie, a nie zastępstwo własnej pracy.
Wyniki sugerują większą ostrożność kobiet w ocenie gotowości dzieci do samodzielnego korzystania z generatywnej AI, podczas gdy mężczyźni częściej akceptują jej obecność na wcześniejszym etapie edukacji. Panowie częściej niż panie wskazują przedział 10-12 lat jako odpowiedni moment rozpoczęcia korzystania z GenAI (22 proc. wobec 13 proc.). Z kolei kobiety częściej opowiadają się za granicą „16 lat lub więcej” (36 proc. wobec 30 proc.) i częściej uważają, że dzieci nie powinny sięgać po takie narzędzia w ogóle (17 proc. wobec 11 proc.).
Ostrożność widoczna w badaniu Future Mind koresponduje z innymi badaniami rynkowymi w kwestii wykorzystania sztucznej inteligencji przez dzieci. Zgodnie z wynikami Barometru Providenta z lipca dotyczącymi rodziców dzieci w wieku szkolnym 46 proc. rodziców deklaruje, że ich dziecko wykorzystuje te narzędzia podczas odrabiania lekcji. Jednocześnie wielu dorosłych dostrzega ryzyko osłabienia samodzielności w nauce i myśleniu (41 proc.) oraz rozleniwienia (28 proc.). 27 proc. wskazuje natomiast, że ich dzieci nie używają takich rozwiązań i rodzina nie planuje tego zmieniać.
Obawy dotyczą również jakości procesu uczenia się. Na możliwość kontaktu z nieprawdziwymi informacjami oraz ograniczenie kreatywności wskazuje po 25 proc. ankietowanych w badaniu Providenta, a 24 proc. na negatywny wpływ na krytyczne myślenie. Korzyści są wskazywane rzadziej. Co szósty (15 proc.) respondent docenia szybsze wyszukiwanie i porządkowanie informacji, 13 proc. łatwiejsze przyswajanie trudnych zagadnień, a niemal jeden na dziesięciu (9 proc.) rozwój kompetencji cyfrowych. Zestawienie obu badań pokazuje swego rodzaju dysonans między rosnącą obecnością AI w szkolnej codzienności a potrzebą ustalenia bezpiecznych i rozwojowo adekwatnych zasad jej używania.
– Dane nie pokazują społecznego sprzeciwu wobec AI, lecz oczekiwanie, że technologia będzie wprowadzana odpowiedzialnie i stosownie do wieku użytkownika. Ogłoszona przez OpenAI na początku tygodnia specjalna wersja ChatGPT dla osób w wieku 13-17 lat (ChatGPT for Teens), potwierdza, że rynek zaczyna brać tę potrzebę pod uwagę. Zgodnie z podanymi informacjami, model ma być wyposażony w silniejsze zabezpieczenia, kontrolę rodzicielską oraz funkcje, które mają wspierać naukę krok po kroku zamiast podawać gotowe odpowiedzi. Same mechanizmy ochronne jednak nie wystarczą. Dziecko musi nauczyć się zadawać pytania, sprawdzać źródła, rozpoznawać błędy i traktować AI jako wsparcie, a nie zastępstwo od samodzielnego myślenia. Dlatego równie ważna jak odpowiedzialność twórców technologii jest edukacja rodziców, nauczycieli i instytucji, które wyznaczają zasady korzystania z tych narzędzi – mówi Wiesław Kotecki, Senior Advisor w Future Mind, a Solita Company.
Debata o AI wśród dzieci przesuwa się od prostego wyboru między dostępem a zakazem w stronę bardziej praktycznych pytań - od jakiego wieku, w jakim celu, pod czyim nadzorem i z jakimi zabezpieczeniami. Skoro ponad osiem na dziesięć osób dopuszcza korzystanie z GenAI na jakimś etapie edukacji, szkoły, rodzice i dostawcy technologii powinni wspólnie budować zasady adekwatne do wieku. W młodszych grupach może to oznaczać pracę wyłącznie pod opieką dorosłego, a w starszych naukę weryfikowania informacji, ochrony danych, ujawniania wykorzystania AI i zachowania autorstwa własnej pracy.
Kontakt dla mediów:
Julia Dudziak-Dropko
+48 729 115 231
[email protected]
